Zonnepaneelnieuws
Laatste publicatie: Onafhankelijk zonne-energienieuwsMet bronvermelding

Techniek

Hoeveel opbrengst verlies je bij schaduw op een deel van je panelen?

5 min lezenRedactie Zonnepaneelnieuws
Maeder-Photovoltaic system-Shadows-02ASD
Foto: Asurnipal · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Schaduw op één zonnepaneel kan de opbrengst van je hele installatie merkbaar drukken, soms met 10 tot 20 procent of meer per jaar. Hoe groot het verlies precies is, hangt af van je omvormer, de schaduwbron en het moment van de dag. Met micro-omvormers of power optimizers beperk je de schade vaak tot het beschaduwde paneel zelf.

Hoe schaduw doorwerkt op je opbrengst

Bij een klassieke string-omvormer staan alle panelen in één keten. Als één paneel schaduw krijgt, daalt de stroomopbrengst van de hele string. Dat komt doordat de panelen in serie werken: het zwakste paneel bepaalt de stroom voor de rest. Een dakkapel, schoorsteen of boom die in de ochtend of middag schaduw werpt, kan daardoor onevenredig veel effect hebben. Moderne zonnepanelen hebben wel bypass-diodes die het beschaduwde deel deels uitschakelen, maar het verlies blijft groter dan alleen het beschaduwde paneel.

De precieze impact hangt af van het schaduwmoment. Schaduw midden op de dag kost meer opbrengst dan schaduw vroeg in de ochtend of laat in de avond, simpelweg omdat de zon dan sterker is. Ook de duur van de schaduw telt: een boom die in de zomer blad heeft, zorgt juist in de productiefste maanden voor verlies. Uit de opbrengstverdeling van Milieu Centraal blijkt dat mei, juni en juli samen bijna 40 procent van de jaaropbrengst leveren. Schaduw juist in die maanden raakt je dus harder dan schaduw in november of december.

Hoeveel opbrengst verlies je echt?

Er is geen vast percentage dat voor elk dak geldt, maar in de praktijk zie je bij gedeeltelijke schaduw op een string-systeem al snel 5 tot 15 procent jaarverlies. Bij hardnekkige schaduw op meerdere panelen tegelijk kan dat oplopen richting 20 procent of meer. Ter vergelijking: een oost-west opstelling levert doorgaans 10 tot 20 procent minder op dan dezelfde panelen op het zuiden. Schaduw kan dus een vergelijkbaar effect hebben als een minder gunstige dakoriëntatie.

Belangrijk is dat je dit verlies niet alleen in euro's moet zien, maar ook in zelfverbruik. Van de zonnestroom die je panelen opwekken, verbruik je volgens Milieu Centraal gemiddeld zo'n 30 procent direct. De rest lever je terug. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling definitief en krijg je voor teruggeleverde stroom nog maar een kleine vergoeding. Elke kWh die je door schaduw niet opwekt, kun je dus niet meer wegstrepen tegen je verbruik. Dat maakt het beperken van schaduwverlies vanaf 2027 financieel belangrijker dan in de jaren daarvoor.

Welke omvormer helpt tegen schaduwverlies?

De keuze van je omvormer bepaalt hoe schaduw doorwerkt. Bij een string-omvormer deelt de hele rij panelen het verlies. Bij micro-omvormers krijgt elk paneel zijn eigen omvormer, waardoor schaduw op één paneel de rest niet meer meetrekt. Dat maakt micro-omvormers vooral interessant bij daken met wisselende schaduw, bijvoorbeeld door bomen of dakkapellen.

Een tussenoplossing is een string-omvormer met power optimizers, zoals systemen van SolarEdge. Ook dan werkt elk paneel grotendeels zelfstandig. Het nadeel is dat micro-omvormers en optimizers duurder zijn in aanschaf. De meeropbrengst moet dat verschil goedmaken. Bij een dak zonder noemenswaardige schaduw blijft een klassieke string-omvormer vaak de voordeligste keuze. Kijk voor de afweging ook eens naar hybride omvormers als je later een thuisbatterij wilt toevoegen.

Wat kun je doen tegen schaduwverlies?

De eerste stap is kijken waar de schaduw vandaan komt en wanneer die optreedt. Een boom kun je soms snoeien, maar dat is niet altijd toegestaan of wenselijk. Een dakkapel of schoorsteen verplaatsen is meestal geen optie. In dat geval helpt het om de panelen anders te verdelen over het dak, bijvoorbeeld door het beschaduwde deel vrij te laten of daar bewust minder panelen te leggen.

Daarnaast kun je de opbrengst per paneel monitoren. Veel omvormers en bijbehorende apps laten zien hoeveel elk paneel of elke string opwekt. Zo zie je of het verlies in de praktijk meevalt of juist groter is dan gedacht. Combineer dat met je verbruiksprofiel: wek je vooral op als je niet thuis bent, dan telt elk verloren kWh zwaarder na het einde van de saldering. Meer over hoe je meer uit je eigen stroom haalt, lees je in onze kennisbank zonne-energie.

Veelgestelde vragen

Heeft schaduw op één zonnepaneel invloed op alle panelen?
Bij een string-omvormer wel. De panelen staan in serie, waardoor het zwakste paneel de stroom van de hele string bepaalt. Met micro-omvormers of power optimizers blijft het verlies grotendeels beperkt tot het beschaduwde paneel.
Hoeveel opbrengst kost schaduw per jaar?
Dat hangt af van de schaduwbron, het moment en je omvormer. Gedeeltelijke schaduw op een string-systeem kost vaak 5 tot 15 procent jaaropbrengst. Bij hardnekkige schaduw op meerdere panelen kan dat oplopen tot 20 procent of meer.
Is schaduwverlies erger nu de saldering stopt?
Ja. Tot en met 2026 kun je teruggeleverde stroom nog wegstrepen tegen je verbruik. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling en krijg je voor teruglevering nog maar een kleine vergoeding. Elke kWh die je door schaduw niet opwekt, kun je dan niet meer verrekenen.
Zijn micro-omvormers altijd beter bij schaduw?
Niet altijd. Micro-omvormers beperken schaduwverlies effectief, maar zijn duurder in aanschaf. Bij een dak zonder noemenswaardige schaduw is een string-omvormer vaak voordeliger. Laat de keuze afhangen van je specifieke daksituatie.

Meer uit deze rubriek